Duitser, Nederlander of Indische jongen? Complicaties van multicultureel burgerschap

Boekhouding bankkantoor Javasche Bank (ca. 1930). Afb.: Indonesian Bank Archives

Afdeling boekhouding, bankkantoor Javasche Bank (ca. 1930). Afb.:  Archief Bank Indonesia

door Bart Luttikhuis

Op 13 mei 1940 kreeg C.F. Frese de schrik van zijn leven. Frese was een simpele bureauklerk op het kantoor van de Javasche Bank te Semarang (Nederlands-Indië). Drie dagen eerder was Nederland onverwachts aangevallen door Duitsland, waarmee Nederland bij de Tweede Wereldoorlog betrokken was geraakt. De bestuurders in Indië schrokken zich kapot. Ze gingen er direct toe over vrijwel de voltallige Duitse bevolking van Indië te interneren. Geen kleinigheid: 3 procent van de Europeanen in Indië was Duitser!

Ook op het bankkantoor in Semarang kwam een melding binnen. Frese werd opgedragen zich te melden om geïnterneerd te worden, omdat hij ‘van Duitsche origine’ was. Een grote verrassing, niet alleen voor Frese zelf maar ook voor zijn collega’s. Niemand had hem ooit anders beschouwd dan als Nederlander. Lees verder

Conferentie: Meer Nederlandse studenten naar Duitsland

door Hanco Jürgens

Kansen verzilveren, zo heette de conferentie deze week in Nijmegen over studeren in Duitsland. De conferentie was geen overbodige luxe, merkte ik bij de workshop met studenten, docenten en onderwijsbestuurders die ik voorzat. Er zijn wel degelijk uitwisselingsprogramma’s met Duitsland, maar van Nederlandse zijde blijft de aanmelding vaak achter bij het aanbod. Terwijl het voor Nederlandse studenten heel interessant kan zijn om de blik over de grens te richten. In Duitsland wordt veel geïnvesteerd in onderwijs en innovatie, veel meer dan hier.

De sessie die ik voorzat ging over problemen en kansen voor Nederlandse studenten die in Duitsland willen studeren. De problemen laten zich samenvatten onder drie thema’s: informatievoorziening, flexibiliteit en imago.

Omdat er een overdaad is aan informatie op internet over het Duitse hoger onderwijs, vinden Nederlandse studenten maar moeilijk hun weg. Waar kunnen studenten het beste terecht? Het DIA gaat een portal opzetten waarin alle informatie over Duitse universiteiten voor Nederlandse studenten overzichtelijk gerubriceerd wordt. Studeer je nieuwste geschiedenis aan de UvA? Dan raden we je aan de master geschiedenis en politiek in de twintigste eeuw aan de Friedrich-Schiller universiteit Jena te volgen. Zo concreet wordt de informatie op deze site. Lees verder

Schurken pur sang in het Verzetsmuseum

Foto Helden en schurken

door Katharina Garvert-Huijnen

De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog wordt in Nederland met drie kleuren geschilderd: in zwart-wit of in grijs. Het Amsterdamse Verzetsmuseum en het NIOD bekennen met hun lezingenreeks  ‘Helden en schurken’ in dit spectrum duidelijk kleur. Er is veel kritiek mogelijk op het vasthouden aan het zwart-wit schema, maar het zij gezegd dat bij de tweede lezing in de reeks ‘Helden en schurken IV’ van donderdag 21 februari 2013 terecht geen spoor van grijs te ontwaren viel. Onder de titel ‘Hitlers zetbazen’ kwamen de twee belangrijkste nazi-kopstukken van het Duitse bezittingsregime in Nederland aan bod: rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart en de Höhere SS- und Polizeiführer Hanns Albin Rauter.

Aanleiding voor de bijeenkomst waren de twee biografieën die aan het eind van dit jaar over Seyss-Inquart en Rauter verschijnen. Over het leven van Seyss-Inquart buigt de Duitse historicus Johannes Koll zich. Hij hoopt dit jaar op Seyss-Inquarts leven als rijkscommissaris in Nederland te habiliteren aan de Weense Wirtschaftsuniversität. De publicatie van de hele biografie staat voor volgend jaar gepland – ook in een Nederlandse vertaling. Voormalig Parool-journalist Theo Gerritse schrijft de biografie van Rauter in het kader van een promotieonderzoek. Hij publiceerde over de SS-er al eerder het boekje ‘De ploert Hans Albin Rauter en de correcte ambtenaar Wilhelm Harster’.

De bijeenkomst was opgezet als dubbelinterview onder leiding van Bas Kromhout van het Historisch Nieuwsblad. Kromhout heeft niet lang geleden zelf een uitgebreide biografische studie gepubliceerd over de beruchte jonge voorman van de Nederlandse SS, Henk Feldmeijer. Hij zat dus diep genoeg in het thema om zijn twee gesprekspartners alle lugubere details uit het leven van de twee nationaalsocialisten te ontlokken. Hoewel de bijeenkomst geen details opleverde die het gevestigde beeld echt wijzigden – Gerritse omschreef Rauter ook na jaren onderzoek letterlijk als een eendimensionale schurk – was het buitengewoon boeiend de levens van deze twee behoorlijk verschillende persoonlijkheden naast elkaar te zetten. Lees verder

Amsterdam in september het centrum van de Duits-Nederlandse betrekkingen

door Katharina Garvert-Huijnen

Het duurde even maar nu is hij klaar voor publicatie: de Call for Papers voor onze geplande WDNG-conferentie in september 2013. Hij kreeg de mooie naam: Mittler – Verflechtung – Netzwerke Deutschland und die Niederlande im 20. Jahrhundert. Als de hele wetenschapsafdeling zich erover buigt, kan het weleens duren voordat de juiste formulering is gevonden.

Tot 15 mei kan iedereen met belangstelling voor de geschiedenis van de Duits-Nederlandse betrekkingen in de 20ste eeuw een paper insturen in het Duits, Nederlands of Engels. We kijken met spanning uit naar de inzendingen! Binnen het kader van de Werkgroep-Nederlands-Duitse geschiedenis (WDNG) waarin de conferentie plaatsvindt worden vooral ook jonge onderzoekers gevraagd hun projecten te presenteren.

Lees verder

Leipzig en Keulen doen onderzoek naar heavy metal zangers

door Marja Verburg

Er zijn mensen die al keelpijn krijgen als ze ernaar luisteren. Maar wat gebeurt er eigenlijk met het stemapparaat van iemand die beroepsmatig schreeuwt en brult? Is wat heavy metal zangers doen schadelijk voor hun stem?

Nee, zeggen wetenschappers van de Universität Leipzig, het Max-Planck-Institut Leipzig en de Universität Köln. Zij doen samen onderzoek naar heavy metal. KNO-arts Fuchs van de Universität Leipzig onderzoekt bijvoorbeeld de stemmen van zes Duitse heavy metal zangers. Uit de eerste resultaten blijkt dat ondanks de grote druk die heavy metal zangers bij het zingen opbouwen, ondanks de grote krachten die op de stembanden en de slijmhuid worden uitgeoefend, ze een volledig gezond stemapparaat hebben.

Tot Fuchs verrassing blijkt een aantal zangers een bereik van vier octaven te hebben – zelfs vergeleken met operazangers indrukwekkend. Maar anders dan operazangers produceren heavy metal zangers meer slijm bij het zingen, blijkt uit het onderzoek. Daarmee worden hun stemmen beter beschermd en klinken ze ook anders – minder helder – dan operazangers.

De wetenschappers van het Max-Planck-Institut in Leipzing gaan ook onderzoek doen naar de hevay-metal-stemmen. Zij houden zich bezig met de ontwikkeling van de menselijke stem en taal. De muziekwetenschappers uit Keulen bestuderen popolaire muziek met als zwaartepunt heavy metal en hardcore.

Lees meer over het onderzoek op het Duitse Jura-Forum >>

Onderzoek en innovatie in Duitsland

Onderzoek naar efficiëntere zonnecellen in het Helmholtz Zentrum in Berlijn. Afb.: HZB

Onderzoek naar efficiëntere zonnecellen in het Helmholtz Zentrum in Berlijn. Afb.: HZB

door Sibrand de Boer

Duitsland investeert veel in onderzoek en ontwikkeling. Het land moet het hebben van de export van hoogwaardige techniek. Dat vergt consequent beleid en een goede researchinfrastructuur. Deze maand verschijnt in Nederland een rapport over het Duitse wetenschapsbeleid. Duitslandweb zoomt met een speciale serie in op een aantal typerende voorbeelden van onderzoeksinstituten, opvallende innovaties en Duitse bedrijven die elk een belangrijke bijdrage aan onderzoek en innovatie in Duitsland leveren.
Deel 1: Technische hoogstandjes ontstaan niet vanzelf >>
Deel 2: Mp3: Made in Germany >>
Deel 3: Max-Planck: Walhalla voor wetenschappers >>
Deel 4: Tuttlingen: Navel van de medische techniek >>
Deel 5: Deutscher Zukunftspreis: Trofee voor innovatie >>