Schurken pur sang in het Verzetsmuseum

Foto Helden en schurken

door Katharina Garvert-Huijnen

De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog wordt in Nederland met drie kleuren geschilderd: in zwart-wit of in grijs. Het Amsterdamse Verzetsmuseum en het NIOD bekennen met hun lezingenreeks  ‘Helden en schurken’ in dit spectrum duidelijk kleur. Er is veel kritiek mogelijk op het vasthouden aan het zwart-wit schema, maar het zij gezegd dat bij de tweede lezing in de reeks ‘Helden en schurken IV’ van donderdag 21 februari 2013 terecht geen spoor van grijs te ontwaren viel. Onder de titel ‘Hitlers zetbazen’ kwamen de twee belangrijkste nazi-kopstukken van het Duitse bezittingsregime in Nederland aan bod: rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart en de Höhere SS- und Polizeiführer Hanns Albin Rauter.

Aanleiding voor de bijeenkomst waren de twee biografieën die aan het eind van dit jaar over Seyss-Inquart en Rauter verschijnen. Over het leven van Seyss-Inquart buigt de Duitse historicus Johannes Koll zich. Hij hoopt dit jaar op Seyss-Inquarts leven als rijkscommissaris in Nederland te habiliteren aan de Weense Wirtschaftsuniversität. De publicatie van de hele biografie staat voor volgend jaar gepland – ook in een Nederlandse vertaling. Voormalig Parool-journalist Theo Gerritse schrijft de biografie van Rauter in het kader van een promotieonderzoek. Hij publiceerde over de SS-er al eerder het boekje ‘De ploert Hans Albin Rauter en de correcte ambtenaar Wilhelm Harster’.

De bijeenkomst was opgezet als dubbelinterview onder leiding van Bas Kromhout van het Historisch Nieuwsblad. Kromhout heeft niet lang geleden zelf een uitgebreide biografische studie gepubliceerd over de beruchte jonge voorman van de Nederlandse SS, Henk Feldmeijer. Hij zat dus diep genoeg in het thema om zijn twee gesprekspartners alle lugubere details uit het leven van de twee nationaalsocialisten te ontlokken. Hoewel de bijeenkomst geen details opleverde die het gevestigde beeld echt wijzigden – Gerritse omschreef Rauter ook na jaren onderzoek letterlijk als een eendimensionale schurk – was het buitengewoon boeiend de levens van deze twee behoorlijk verschillende persoonlijkheden naast elkaar te zetten. Lees verder

Microgeschiedenis en Holocaust

Stürmerkast. Afb.: Bundesarchiv, Bild 133-075 / CC-BY-SA

Stürmerkast. Afb.: Bundesarchiv, Bild 133-075 / CC-BY-SA

door Froukje Demant

‘Alles wat er gebeurd is, was het gevolg van individuele beslissingen die mensen maakten’, schreef Daniel Mendelsohn in zijn boek over de zoektocht naar zes vermoorde familieleden. Dit citaat werd vorige week aangehaald door Claire Zalc, een van de organisatoren van de conferentie ‘Exploring the micro history of the Holocaust’ die door de École normale supérieure in Parijs was georganiseerd (5-7 december).

Met haar openingsspeech zette Zalc op woensdag de inhoudelijke lijnen van de conferentie al uiteen: microgeschiedenis zou moeten beogen om meer te zijn dan lokale geschiedenis. Een micro-historische studie zou verder moeten gaan dan een gedetailleerde monografie in de mate van reflectie en in de wijze waarop de inzichten op microniveau gekoppeld worden aan structurele en contextuele factoren op macroniveau. Juist bij het onderwerp van de Holocaust is een micro-historische benadering heel waardevol, omdat zo het beeld van een mechanisch proces dat door abstracte krachten werd geleid, kan worden tegengegaan. Lees verder