Nederlandse docenten leren over burgerschap in Duitsland

Grondwetsartikel door leerlingen op de muur van hun school in Bonn geschilderd. Afb.: Duitsland Instituut

Grondwetsartikel door leerlingen op de muur van hun school in Bonn geschilderd. Afb.: Duitsland Instituut

door Marja Verburg

“Uit alles bleek dat burgerschapsvorming en democratie voor Duitsland prioriteit hebben, terwijl dit in Nederland ‘erbij hangt'”, concludeerde een Nederlandse docent na een vierdaagse studiereis naar Bonn. Docenten Geschiedenis en Maatschappijleer uit heel Nederland namen begin november deel aan een programma van het Duitsland Instituut in de voormalige Duitse hoofdstad over burgerschapsvorming.

Nederlandse scholen zijn sinds 2006 wettelijk verplicht om bij te dragen aan ‘actief burgerschap en sociale cohesie’. Duitsland ziet de opvoeding van zijn bevolking tot democratische en maatschappelijk betrokken burgers sinds 1945 als cruciaal onderdeel van zijn historische verantwoordelijkheid.

De Nederlandse docenten bezochten een middelbare school waar veel aandacht aan Demokratieerziehung wordt besteed, deden op het Bonner Zentrum für Lehrerbildung ideeën op voor de eigen lessen – “vooral over hoe je leerlingen op een hoger niveau bij de lessen kunt betrekken” -, verbaasden zich over het uitgebreide lesmateriaal van de Bundeszentrale für politische Bildung en leerden in de voormalige Bondsraad hoe de Duitse democratie in praktijk werkt. Ook het Haus der Geschichte met zijn permanente tentoonstelling over Duitse geschiedenis na 1945 maakte indruk. “Ik wil met leerlingen naar dit museum gaan om ze te laten zien hoe ons belangrijkste buurland zich ontwikkeld heeft van een dictatuur tot een zelfbewuste democratische rechtsstaat”, aldus een docent.

Meer over het programma van de reis >>
Portret op Duitslandweb over de Bundeszentrale für politische Bildung >>
Duitslandweb over burgeschapsvorming op Duitse scholen >>
Duitslandweb over het Haus der Geschichte >>

‘Duitsland, Solidarność en het laatste decennium van de Koude Oorlog’

solidarnosc_flickr_covilha

Afb.: Flickr/covilha/cc

door Christie Miedema

Grijs en koud was het afgelopen vrijdag in Amsterdam en de sneeuw hield niet op met vallen. Geen ideale omstandigheden om een wetenschappelijke bijeenkomst te organiseren. Eén van de voornaamste sprekers werd door het annuleren van de KLM-vluchten uit Berlijn verhinderd te komen en veel van de toehoorders waren door de NS bang gemaakt om in de trein te stappen. Toch was het ook wel toepasselijk: sneeuw en ijs bij een bijeenkomst over Polen. Vooral omdat de gebeurtenis waarom de middag in feite draaide, vandaag 31 jaar geleden, plaatsvond op net zo’n koude, naargeestige decemberdag.

Op 13 december 1981 werd in Polen de staat van beleg uitgeroepen. In 1980 was in dat lang na wekenlange stakingen de eerste vrije vakbond van het Oostblok ontstaan en na ruim vijftien maanden van uitzonderlijke ontwikkelingen, bleek het in december 1981 genoeg geweest voor de Poolse communisten. De activisten van de vakbond Solidarność werden gevangen gezet en het hervormingsproces in Polen werd opgeschort. Lees verder

Microgeschiedenis en Holocaust

Stürmerkast. Afb.: Bundesarchiv, Bild 133-075 / CC-BY-SA

Stürmerkast. Afb.: Bundesarchiv, Bild 133-075 / CC-BY-SA

door Froukje Demant

‘Alles wat er gebeurd is, was het gevolg van individuele beslissingen die mensen maakten’, schreef Daniel Mendelsohn in zijn boek over de zoektocht naar zes vermoorde familieleden. Dit citaat werd vorige week aangehaald door Claire Zalc, een van de organisatoren van de conferentie ‘Exploring the micro history of the Holocaust’ die door de École normale supérieure in Parijs was georganiseerd (5-7 december).

Met haar openingsspeech zette Zalc op woensdag de inhoudelijke lijnen van de conferentie al uiteen: microgeschiedenis zou moeten beogen om meer te zijn dan lokale geschiedenis. Een micro-historische studie zou verder moeten gaan dan een gedetailleerde monografie in de mate van reflectie en in de wijze waarop de inzichten op microniveau gekoppeld worden aan structurele en contextuele factoren op macroniveau. Juist bij het onderwerp van de Holocaust is een micro-historische benadering heel waardevol, omdat zo het beeld van een mechanisch proces dat door abstracte krachten werd geleid, kan worden tegengegaan. Lees verder

Duitse historici gaan digitaal

http://pimhuijnen.files.wordpress.com/2012/09/wissen-in-verbindung.jpgdoor Pim Huijnen

De meeste historici zullen hun werk waarschijnlijk behoorlijk gescheiden houden van hun getwitter en geblog. Daarin verschilt Nederland denk ik niet veel van Duitsland. Voor wie het anders wil doen heeft historica en bibliothecaresse bij het DHIP Mareike König een lezenswaardig artikel geschreven over het gebruik van Twitter voor historici. Zelf is ze zeer actief op twitter, maar het valt op dat in de genoemde lijsten als Twitterstorians weinig Nederlanders of Duitsers bevatten. Uitzonderingen in Duitsland zijn bekende experts voor Digital Humanities als Claudine Moulin en Peter Haber.

Buiten Twitter gebeurt in de Duitse geschiedwetenschap wel van alles op het digitale terrein. Zo leidt Haber zelf al sinds 1998 de website voor geschiedenis en digitale media hist.net. Er bestaan daarnaast verschillende online fora en naslagwerken waarop de academische historische gemeenschap actief is. Daarop  zijn niet alleen nieuwsberichten te vinden over congressen, tijdschriften en vacatures, maar ook inhoudelijke bijdragen van hoog niveau. Het bekendste geschiedwetenschappelijke forum in Duitsland is ongetwijfeld H-Soz-u-Kult. Alleen al de onuitspreekbare naam verraadt dat het platform al uit de begintijd van internet stamt (sinds 1996). Inmiddels is het onmisbaar voor wie op de hoogte wil blijven van wat in de Duitse geschiedwetenschap gebeurt. Het is tegenwoordig onderdeel van Clio, een portaal dat nog meer informatie (over projecten, archieven, instituten, publicaties) verzamelt.

Lees verder op het blog van Pim Huijnen >>

Leipzig en Keulen doen onderzoek naar heavy metal zangers

door Marja Verburg

Er zijn mensen die al keelpijn krijgen als ze ernaar luisteren. Maar wat gebeurt er eigenlijk met het stemapparaat van iemand die beroepsmatig schreeuwt en brult? Is wat heavy metal zangers doen schadelijk voor hun stem?

Nee, zeggen wetenschappers van de Universität Leipzig, het Max-Planck-Institut Leipzig en de Universität Köln. Zij doen samen onderzoek naar heavy metal. KNO-arts Fuchs van de Universität Leipzig onderzoekt bijvoorbeeld de stemmen van zes Duitse heavy metal zangers. Uit de eerste resultaten blijkt dat ondanks de grote druk die heavy metal zangers bij het zingen opbouwen, ondanks de grote krachten die op de stembanden en de slijmhuid worden uitgeoefend, ze een volledig gezond stemapparaat hebben.

Tot Fuchs verrassing blijkt een aantal zangers een bereik van vier octaven te hebben – zelfs vergeleken met operazangers indrukwekkend. Maar anders dan operazangers produceren heavy metal zangers meer slijm bij het zingen, blijkt uit het onderzoek. Daarmee worden hun stemmen beter beschermd en klinken ze ook anders – minder helder – dan operazangers.

De wetenschappers van het Max-Planck-Institut in Leipzing gaan ook onderzoek doen naar de hevay-metal-stemmen. Zij houden zich bezig met de ontwikkeling van de menselijke stem en taal. De muziekwetenschappers uit Keulen bestuderen popolaire muziek met als zwaartepunt heavy metal en hardcore.

Lees meer over het onderzoek op het Duitse Jura-Forum >>

Onderzoek en innovatie in Duitsland

Onderzoek naar efficiëntere zonnecellen in het Helmholtz Zentrum in Berlijn. Afb.: HZB

Onderzoek naar efficiëntere zonnecellen in het Helmholtz Zentrum in Berlijn. Afb.: HZB

door Sibrand de Boer

Duitsland investeert veel in onderzoek en ontwikkeling. Het land moet het hebben van de export van hoogwaardige techniek. Dat vergt consequent beleid en een goede researchinfrastructuur. Deze maand verschijnt in Nederland een rapport over het Duitse wetenschapsbeleid. Duitslandweb zoomt met een speciale serie in op een aantal typerende voorbeelden van onderzoeksinstituten, opvallende innovaties en Duitse bedrijven die elk een belangrijke bijdrage aan onderzoek en innovatie in Duitsland leveren.
Deel 1: Technische hoogstandjes ontstaan niet vanzelf >>
Deel 2: Mp3: Made in Germany >>
Deel 3: Max-Planck: Walhalla voor wetenschappers >>
Deel 4: Tuttlingen: Navel van de medische techniek >>
Deel 5: Deutscher Zukunftspreis: Trofee voor innovatie >>